Europese hosting is belangrijk. Maar als het om datasoevereiniteit gaat, komt er meer bij kijken dan de locatie van uw servers.
Stel dat u een vertrouwelijke bedrijfsstrategie deelt met een AI-assistent. Die kan klantgegevens, financiële cijfers, broncode of plannen bevatten die uw organisatie nog niet heeft aangekondigd.
Binnen enkele seconden krijgt u een bruikbaar antwoord. Maar hebt u zich ooit afgevraagd waar die informatie naartoe gaat, of wie er toegang toe zou kunnen hebben?
Veel AI-aanbieders benadrukken dat hun klantdata in Europa wordt gehost. En hoewel dat zeker belangrijk is, zegt het niet noodzakelijk wie de controle over de dienst heeft, waar de supportteams zitten, wie de encryptiesleutels beheert of welke wetgeving van toepassing is.
Gaat het om gevoelige bedrijfsinformatie, dan is weten waar de servers staan maar een deel van het verhaal.
Europese hosting betekent niet altijd Europese controle
Er is een belangrijk verschil tussen dataresidentie en datasoevereiniteit.
Dataresidentie verwijst naar de plaats waar informatie fysiek wordt opgeslagen. Datasoevereiniteit reikt verder. Het gaat erom welke jurisdictie van toepassing is, wie het systeem kan beheren en wie er toegang toe heeft, en of een organisatie verzoeken om informatie kan weigeren of aanvechten.
Een AI-platform kan zijn data in Frankfurt of Dublin opslaan, terwijl het bedrijf dat het platform uitbaat nog altijd onder wetgeving van buiten Europa valt. Ook medewerkers of onderaannemers buiten de Europese Economische Ruimte (EER) kunnen op afstand toegang hebben.
Dat maakt de dienst niet automatisch onveilig. Maar het betekent wel dat een Europese serverlocatie niet noodzakelijk een garantie is voor Europese controle.
Voor organisaties die met gevoelige informatie werken, is het belangrijk om dat onderscheid te begrijpen.
Wat betekent de Amerikaanse CLOUD Act nu eigenlijk?
De Amerikaanse CLOUD Act komt vaak ter sprake in discussies over Europese datasoevereiniteit. Helaas is het ook een onderwerp dat nogal eens te simpel wordt voorgesteld.
De CLOUD Act geeft de Amerikaanse autoriteiten geen onbeperkte toegang tot data die op Europese servers is opgeslagen. Er gelden nog altijd juridische procedures.
Wel betekent het dat aanbieders die onder Amerikaanse jurisdictie vallen, verplicht kunnen worden om informatie die ze in bezit of in bewaring hebben of waarover ze zeggenschap hebben, veilig te stellen of te verstrekken, ook wanneer die informatie buiten de Verenigde Staten is opgeslagen.
Betekent dit dat elke Europese organisatie die een Amerikaanse AI-aanbieder gebruikt, ervan moet uitgaan dat haar data zal worden opgevraagd? Natuurlijk niet.
Maar de juridische mogelijkheid bestaat. En wanneer u met medische dossiers, financiële informatie, vertrouwelijke overheidsgegevens of intellectuele eigendom werkt, is dat iets om rekening mee te houden.
Het is niet de bedoeling om te suggereren dat niet-Europese AI-diensten per definitie onveilig of onwettig zijn. Waar het om gaat, is begrijpen onder welke juridische en technische voorwaarden uw informatie wordt verwerkt en mogelijk wordt geraadpleegd.
Uw AI-data is meer dan de prompts die u invoert
Als we denken aan het delen van informatie met AI-tools, richten we ons meestal op de tekst die we invoeren of de documenten die we uploaden.
Maar een AI-dienst kan veel meer verwerken dan dat. Gegenereerde antwoorden, accountgegevens, activiteitenlogs, back-ups, embeddings en data die via gekoppelde toepassingen wordt geraadpleegd, kunnen allemaal meespelen.
Het loont ook de moeite om goed te kijken naar hoe aanbieders hun databeleid omschrijven.
Bijvoorbeeld: “geen training” betekent niet noodzakelijk “geen bewaring”.
Een aanbieder kan beloven uw informatie niet te gebruiken om zijn AI-modellen te trainen, en toch bepaalde data bewaren voor beveiligingsmonitoring, misbruikdetectie, klantenondersteuning of wettelijke verplichtingen.
En die voorwaarden kunnen verschillen naargelang u een consumentenchatbot, een enterprise-abonnement of een API gebruikt.
Hetzelfde geldt voor encryptie. Het is een belangrijke beveiligingsmaatregel, maar wie heeft de encryptiesleutels in handen? En heeft de aanbieder toegang tot de oorspronkelijke, onversleutelde informatie?
Het zijn details die niet altijd meteen duidelijk zijn wanneer u een AI-platform kiest.
Toch kunnen ze een groot verschil maken voor hoeveel controle uw organisatie werkelijk heeft over haar data.
Zeven vragen om aan uw AI-aanbieder voor te leggen
Voordat gevoelige informatie in een AI-systeem terechtkomt, moeten organisaties volgens mij een duidelijk antwoord hebben op een paar essentiële vragen.
Dit zijn er zeven die ik zou aanraden:
- Wie levert de dienst eigenlijk?
Welke juridische entiteit baat het platform uit, en welke jurisdictie is van toepassing? - Waar wordt onze data verwerkt en opgeslagen?
Dat gaat over prompts en output, maar ook over logs, back-ups en andere informatie die het systeem genereert. - Wie heeft toegang tot onze informatie?
Hebben medewerkers, supportteams of onderaannemers buiten de EER toegang tot klantdata? - Wordt onze data gebruikt voor AI-training of productverbetering?
En gelden er andere voorwaarden naargelang de dienst of het abonnement? - Hoelang wordt onze informatie bewaard?
Wat gebeurt er met activiteitenlogs, back-ups en gesprekken die we hebben verwijderd? - Wie beheert de encryptiesleutels?
Heeft de aanbieder toegang tot onze informatie in onversleutelde vorm? - Wat gebeurt er als we besluiten over te stappen naar een andere aanbieder?
Kunnen we onze informatie exporteren en een bevestiging krijgen dat onze data is verwijderd?
Niet elke organisatie heeft dezelfde vereisten. Een bedrijf dat AI gebruikt voor algemene productiviteitstaken, heeft andere aandachtspunten dan een zorginstelling die gevoelige patiëntgegevens verwerkt.
Maar deze vragen vormen een nuttig vertrekpunt om de risico’s te begrijpen en onderbouwde beslissingen te nemen.
En als een aanbieder moeite heeft om ze duidelijk te beantwoorden, dan is dat iets wat ik zou willen uitzoeken voordat ik verder ga.
Uiteindelijk draait het om controle
Europese AI-aanbieders hebben een belangrijke rol te spelen in het versterken van de digitale onafhankelijkheid van Europa. Maar kiezen voor een Europese aanbieder neemt niet automatisch elke bezorgdheid over beveiliging of naleving weg.
Een Europees bedrijf kan nog altijd een beroep doen op niet-Europese onderaannemers, ontoereikende beveiligingspraktijken hanteren of contracten aanbieden die belangrijke vragen onbeantwoord laten.
Zelf hosten is evenmin automatisch het antwoord. Uw eigen AI-infrastructuur uitbaten brengt verantwoordelijkheden met zich mee, van het beheren van toegang en beveiligingsupdates tot het monitoren van systemen en het reageren op incidenten.
Echte datasoevereiniteit vraagt meer dan een Europees adres. Het betekent begrijpen hoe informatie door een systeem stroomt, duidelijke afspraken hebben over toegang en verantwoordelijkheden, encryptiesleutels correct beheren en weten dat u uw data elders kunt onderbrengen als dat nodig is.
Bij Euraika geloven we dat organisaties de voordelen van AI moeten kunnen benutten zonder de controle over hun informatie, systemen of beslissingen uit handen te geven. Daarom staan transparantie, technologische soevereiniteit en menselijke controle centraal in onze aanpak van AI.
Naarmate AI dieper verweven raakt met de dagelijkse bedrijfsvoering, zullen deze overwegingen alleen maar relevanter worden.
Stel bij het evalueren van een AI-aanbieder dus niet alleen de vraag waar de data wordt gehost. Vraag wie er toegang toe heeft, onder welke voorwaarden, en wie uiteindelijk de controle behoudt.
Disclaimer: dit artikel bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies.