Hoe u overlappende vereisten van NIS2, DORA en de AI-verordening in kaart brengt

U brengt overlappende vereisten in kaart door te vertrekken van één set beheersmaatregelen, niet van drie wetten. NIS2, DORA en de EU AI Act (AI-verordening) voegen elk verplichtingen toe, maar het merendeel van hun vereisten komt terecht bij dezelfde beheersmaatregelen: risicobeheer, toegangsbeheer, incidentafhandeling, toezicht op leveranciers en documentatie. Bouw de mapping één keer op — beheersmaatregel per beheersmaatregel — en elke nieuwe wet wordt een delta op wat u al hebt, geen nieuw programma. Euraika GRC heeft deze mappings ingebouwd: 458 mappings tussen 30 frameworks, zodat een beheersmaatregel die u één keer invoert, voldoet aan elk framework waaraan ze gekoppeld is.
Waarom voelt elke nieuwe wet als opnieuw beginnen?
Omdat elke regelgeving komt met een eigen vocabularium, een eigen autoriteit en een eigen checklist — en organisaties reageren door voor elk ervan een parallel nalevingsspoor op te zetten. Toch lopen de onderliggende vragen samen. Richtlijn (EU) 2022/2555 (NIS2) vereist maatregelen voor het beheer van cyberbeveiligingsrisico’s en incidentmelding. Verordening (EU) 2022/2554 (DORA), sinds 17 januari 2025 van toepassing op financiële entiteiten in de EU, vereist ICT-risicobeheer, incidentmelding en toezicht op ICT-derden. Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening) vereist risicobeheer, datagovernance, logging en menselijk toezicht voor AI-systemen met een hoog risico; sinds de wijziging van 2026 (Verordening (EU) 2026/1744) gelden die verplichtingen vanaf 2 december 2027 voor de systemen uit bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor de systemen onder bijlage I.
Drie verschillende toezichthouders, grotendeels dezelfde beheersmaatregelen. Een proces voor incidentmelding dat voor NIS2 is gebouwd, is het grootste deel van een proces voor incidentmelding onder DORA; een risicoregister dat voor het ICT-kader van DORA is opgezet, is het grootste deel van een risicoregister voor de risicobeoordeling van AI-systemen onder de AI-verordening.
Welke vereisten overlappen echt?
Volgens de teksten is dit de gedeelde kern: risicobeheer (art. 21 NIS2, art. 6–9 DORA, art. 9 AI-verordening), incidentafhandeling en -melding (art. 23 NIS2, art. 17–19 DORA, art. 73 AI-verordening), toegangsbeheer en beveiligingsmaatregelen (art. 21 NIS2, art. 9 DORA, art. 15 AI-verordening), toezicht op leveranciers en derden (art. 21(2)(d) NIS2, art. 28–30 DORA, ketenverplichtingen in de AI-verordening) en documentatie en auditeerbaarheid (alle drie, overal). Wat echt verschilt: het traject van conformiteitsbeoordeling en CE-markering voor AI-systemen met een hoog risico, het weerbaarheidstesten onder DORA en het aansprakelijkheidsregime voor het bestuursorgaan onder NIS2. Dat zijn de delta’s — de delen die u niet kunt hergebruiken.
Hoe bouwt u de mapping in de praktijk op?
Rij per rij, beheersmaatregel per beheersmaatregel:
- Vertrek van één basisframework. Annex A van ISO 27001 of, in België, het CyberFundamentals Framework (CyFun) geeft u een neutraal vocabularium van beheersmaatregelen waarop elk regime kan worden gemapt.
- Noteer voor elke beheersmaatregel welk artikel van welke wet ze vervult. Dat is de mapping. Toegangsbeheer → art. 21(2)(i) NIS2, art. 9(4)(c) DORA, art. 15 AI-verordening. Doe het één keer en elke audit daarna leest eruit.
- Label bewijs per beheersmaatregel, niet per wet. Een pentestrapport dient alle drie de regimes wanneer het wordt geklasseerd onder de beheersmaatregel die het test. Geklasseerd onder “de DORA-audit” dient het er maar één.
- Behandel de delta’s expliciet. Conformiteitsbeoordeling onder de AI-verordening, dreigingsgestuurde penetratietests onder DORA, opleiding van het bestuur onder NIS2 — geef elke echt nieuwe verplichting een eigen rij, zodat ze zich niet ongemerkt achter een overlappende verplichting kan verschuilen.
Hoe ziet een verplichting uit de AI-verordening eruit binnen een bestaand programma?
De verplichtingen voor AI-systemen met een hoog risico gelden vanaf 2 december 2027 voor systemen uit bijlage III, en de meeste passen in bestaande structuren in plaats van ze te vervangen. Een AI-inventaris is een inventaris van assets met extra velden (doel, risiconiveau, rol als gebruiksverantwoordelijke en als aanbieder). De risicobeoordeling van AI-systemen breidt het risicoregister uit dat u al bijhoudt. Het loggen van beslissingen van AI-systemen is auditlogging met een afgebakende scope. Menselijk toezicht is een roltoewijzing binnen de matrix voor toegangsbeheer. Het echt nieuwe deel is de classificatie zelf — bepalen welke van uw systemen een hoog risico vormen volgens bijlage III van de verordening — en dat is eerder een juridische dan een technische vraag.
Wanneer loont het om de mapping te automatiseren?
De mapping met de hand maken is haalbaar voor één organisatie en twee of drie wetten — het is een paar weken werk voor een expert, en daarna een onderhoudslast die groeit met elk nieuw framework. Het wordt onhaalbaar wanneer de mapping actueel moet blijven: wetten worden gewijzigd, frameworks van beheersmaatregelen worden bijgewerkt, en een met de hand bijgehouden spreadsheet raakt achterop. Daar dient Euraika GRC voor: de 458 mappings tussen frameworks worden in het platform onderhouden, bewijs wordt automatisch aan beheersmaatregelen gekoppeld, en elke nieuwe wet komt binnen als delta in plaats van als heropbouw.
Veelgestelde vragen
Heb ik dezelfde beheersmaatregelen nodig voor NIS2, DORA en de AI-verordening?
Niet dezelfde beheersmaatregelen, maar wel een gedeelde kern. Risicobeheer, toegangsbeheer, incidentmelding, toezicht op leveranciers en documentatie overlappen in alle drie. Alleen het specifieke regime van elke wet — het weerbaarheidstesten onder DORA, de conformiteitsbeoordeling onder de AI-verordening, de aansprakelijkheidsregels van NIS2 — vraagt apart werk.
Welk framework neem ik als basis?
Een erkend framework van beheersmaatregelen waartegen u kunt worden geaudit: ISO 27001, of in België CyFun van het CCB. De keuze van de basis is minder belangrijk dan de discipline om elke wet op één vocabularium te mappen in plaats van parallelle checklists bij te houden.
Hoe vaak moet de mapping worden herzien?
Bij elke wetswijziging: uitvoeringshandelingen, richtsnoeren van de nationale autoriteit, de Europese toezichthoudende autoriteiten (ESA’s) voor DORA of het AI-bureau voor de AI-verordening. Een mapping is een levend document; een jaarlijkse herziening is een redelijk ritme tussen wijzigingen door.


